Trần Hà Nam cảm nhận về thơ Võ Ngọc Thọ

 Anh Trần Hà Nam trình bày bài viết tại đêm thơ Võ Ngọc Thọ - Ảnh: Hoa Khá

   Trần Hà Nam cảm nhận về thơ  Võ Ngọc Thọ  

      Trong tập thơ "Hạt bụi và hoa quỳnh" của anh Võ Ngọc Thọ sau 52 bài thơ của tác giả là bài viết cảm nhận của anh Trần Hà Nam "Hạt bụi nào..." và 2 bài nhạc của Thùy Linh phổ nhạc qua một số bài thơ của tập sách này.

      Cũng bài viết "Hạt bụi nào..." đã được anh Trần Hà Nam trình bày tại đêm thơ Võ Ngọc Thọ do CLB Văn học Xuân Diệu đã tổ chức vào tối ngày 14. 3 vừa qua.

          Hân hạnh giới thiệu các bạn bài viết của anh Trần Hà Nam.  

   

Ảnh bìa tập thơ HB&HQ của Võ Ngọc Thọ - ảnh: Hoa Khá

       Hạt bụi nào…

               Trần Hà Nam       

          Không hiểu sao khi đọc xong tập thơ thứ ba của Võ Ngọc Thọ - Hạt Bụi và Hoa Quỳnh - tôi lại chợt nhớ lời hát của Trịnh Công Sơn: hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi để một mai tôi về làm cát bụi... phải chăng vì cả hai hình tượng anh dùng đặt tên cho tập thơ này đều gợi về một cái gì rất nhỏ bé mong manh ngắn ngủi trong cảm nhận về sự sống đời người?

        Từ bài thơ mở đầu đã mang theo ám ảnh về một đường tàu - định mệnh dù rằng anh nói về một vấn đề lớn lao:

                   Có vẻ như con tàu đã vào đúng đường ray độc nhất

                   người lái tàu quá thuộc những lời răn

                   Có vẻ như ga vắng khách

                   mà người tiễn nhân viên đường sắt thì đông

                   Có vẻ như đoàn tàu đang bị lỗ

                   nhưng những người ăn theo thì giàu sụ...

                                                   (Có vẻ như...)

           Tôi nhận ra những bài thơ gần đây của Võ Ngọc Thọ thường bắt nguồn từ những quan sát cảm nhận hiện thực có phần gai góc và sù sì của đời sống những suy ngẫm thơ cứ thế bật ra theo lối tự sự để chuyển tải những trăn trở hướng về đất nước nhân dân. Những bài thơ làm với cảm hứng công dân thường không mấy khi dễ chịu và dễ dãi vì còn quá nhiều những ưu tư cuộc sống đọng lại. Cũng là những hình tượng thơ trở thành  đối tượng chiêm ngưỡng ca ngợi của thi ca nhưng Võ Ngọc Thọ lại ngẫm nhiều hơn đến nỗi đau đến sự hy sinh lặng thầm những mất mát trong phận người. Chẳng hạn một bài thơ ngắn viết về Bà Mẹ Việt Nam anh hùng anh kết bằng hai câu ray rứt:

                                        Đèn khuya  tuổi mẹ mỏi mòn

                                   Nén hương khói tạt khóc con đêm dài...

            Có một nhà thơ đã từng tuyên ngôn: "Tôi đứng về phe nước mắt!" giữa không khí thời đại hừng hực những khúc tráng ca. Bây giờ khi thơ đã thấm đẫm cảm hứng nhân văn quan tâm hơn những vấn đề nhân sinh ta lại gặp quá nhiều nước mắt! Võ Ngọc Thọ có độ tiết chế hơn trong tình cảm trừ khi đó là nỗi đau của riêng anh còn thơ anh đủ độ tỉnh táo để không có những giọt nước mắt cá sấu giả vờ yêu nước thương dân ăn năn sám hối như một mốt thời thượng của những loại ngụy-thi-sĩ! Có thể đó là những giọt thơ rơi trong chiều mưa hay cảm hứng vào một ngày xuân cờ đỏ mai vàng một suy ngẫm về lòng yêu nước không là đặc quyền của một tầng lớp giai cấp phe phái nào cho đến trăn trở về thời gian có ích và mặc cảm vô tích sự Võ Ngọc Thọ đã có thừa độ tỉnh để rạch ròi trong thái độ:

                          Người hiền tài chơi gốc

                         Có sẵn một kế sách an dân

                         Kẻ gian nịnh chơi gốc

                         Nuôi sẵn dã tâm hại dân bán nước...

                                                                        (Chơi gốc)

           Trong cảm hứng thơ kết hợp suy tư phận người và đất nước Võ Ngọc Thọ đã có một bài thơ thật đời mà cũng rất giàu triết lý những triết lý chắt lọc từ trải nghiệm nhân tình thế thái: Người đàn ông mài dao dạo. Tôi nghĩ đó cũng là cách anh hình dung về chính mình về cái tạng thơ của mình:

                               Không mài dũa

                              đá vẫn cứ là đá

                              dao cũ mòn bỏ đi

                             Người đàn ông cắm cúi mài dao

                             như mài trên chính thân phận mình...

           Trong Hạt Bụi và Hoa Quỳnh Võ Ngọc Thọ dành nhiều đất cho tình yêu đề tài muôn thuở! Tuy nhiên đó không phải là thứ tình yêu nồng nàn đắm đuối của tuổi hai mươi mà là tình yêu muộn mằn của một người nhiều trải nghiệm. Đó là tình yêu rất nồng nàn bền bỉ thách thức với thời gian ấp ủ tự trong lòng chạy đua với tuổi tác. Lớn hơn tình cảm nam nữ thông thường đó là thái độ tôn vinh cái đẹp trân trọng chút hương thầm đọng lại với đời:

                               Hoa rồi cũng úa tàn

                               sẽ thay bằng những bông hoa khác

                               Xuân về

                              tôi lại đem chiếc bình cũ ra dùng

                              nhớ những người đi qua...

                              còn gửi lại chút hương

                                                        (Chiếc bình hoa)

           Có thể dễ dàng nhận ra sự trở lại của hình tượng hoa một ám ảnh thường trực trong thơ Võ Ngọc Thọ từ những tập thơ trước: hoa mai vàng hoa thủy tiên hoa hồng hoa hướng dương những làn hương hoa những dáng hoa... và anh làm người tỉ mẩn nhặt hoa và trò chuyện cùng hoa. Nên cái say trong tình yêu của Võ Ngọc Thọ là cái say của một người tình thầm lặng chiêm ngưỡng nhiều hoài niệm nhiều bâng khuâng:

                               Tôi ngồi trong lặng lẽ

                               Bên bóng hoa mơ màng

                              Hương tình em sâu lắng

                             Chiều chợt buồn mênh mang...

                                                                   (Hương...)
         

           Anh gửi vào trong hoa một triết lý của người đã chạm vào ngưỡng lục thập hoa giáp của một đời. Thời gian càng hối hả con người càng cần sống chậm để chiêm nghiệm giá trị đời người như một tâm sự anh gửi gắm trong Thơ viết nhân ngày không vội vã:

                               Ngày không vội vã

                              ấy là ngày ngồi nghe biển tâm tình

                              nhìn sóng dào dạt vỗ bờ

                              rồi tan mau trong ly cà phê giọt chậm...

         Trong nhịp thời gian chậm rãi ấy anh đã chiêm nghiệm được rất nhiều vẻ đẹp và cả những mặt gai góc của đời đã sống rất nhiều vai khác nhau: người công dân người tình người cha người ông... Tôi không muốn nói nhiều thêm những bài thơ anh viết cho gia đình cho Mẹ cho Cha cho con gái cho cháu ngoại vì đó là khi anh viết cho riêng mình bằng tất cả máu thịt và niềm kính ngưỡng nỗi đau mất mát. Không cần bình và không thể bình những bài thơ ấy mà chỉ biết lặng lẽ cảm cùng anh.

        Khép lại những cảm nhận này tôi xin được cùng anh đọc bài thơ như một phản biện cho cảm nhận ban đầu của tôi:

                             Chẳng có hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi

                             chỉ có thơ

                             và tình em

                             giúp tôi đứng dậy

 

                             Những đêm buồn

                             bạn cùng vầng trăng và hạt bụi

                             ơi vô thường

                             nở đóa quỳnh thơm!

                                             (Hạt Bụi và Hoa Quỳnh)

          Vâng đó là bức thông điệp nhẹ nhàng lắng đọng mà Võ Ngọc Thọ muốn gửi gắm cho chúng ta trong tập thơ này.

T.H.N  

                                  

Hoa Khá

Trả lời

Vào thấy tình cảm chị - em MT & HK rất tâm đắc cũng vui lây.
Chúc tình người mãi trong sáng và nên thơ!
.....
Chào anh Thọ. Chị MT là bạn của anh và anh Lê Ân vì vậy em là em của chung cả các anh chị. Nhưng em bây giờ lại quý chị MT hơn các anh vì chị hiện giờ là chị của em mà.
Hôm nào chị MT ra Quy Nhơn em sẽ bắt các anh chiêu đãi chị MT của em là một khách quý đó nghen. Chúc anh khỏe!

Hoa Khá

Trả lời

Đã đọc bài viết về tập thơ HẠT BỤI VÀ HOA QUỲNH của anh Nam Chúc Khá khỏe vui. Đưa các tin về văn học nghệ thuật trong tỉnh có ảnh nào đẹp đưa mọi người xem.
.....
Dạ em cảm ơn anh Xuân Phương. Em vào trang của anh thấy hình giới thiệu bằng ký họa em cứ ngỡ anh đã cao niên lắm. Nhưng hôm gặp anh tại đêm thơ Võ Ngọc Thọ thấy anh còn phong độ lắm. Trên trang anh Thọ có chùm ảnh em chụp hôm đó thấy ấm áp tình cảm bạn bè lắm.
Trên trang của em em sẽ cố gắng cập nhật và chuyển tải nhiều nội dung về VH-NT và ảnh nhằm giao lưu với anh em bạn bè. Vui sống mà anh.Em chúc anh khỏe nhé!

Hoa Khá

Trả lời

Thơ không tâm ý gọi mời đó.Bởi vì nếu người không đồng điệu và yêu thơ thì thơ đối với họ không là gì..Hoa Khá ơi! Không gì quí bằng khi được ai đó hiểu thơ mình nên sự chia sẻ rất cần lắm ...
.......
Em chào chị Mai Trầm. Em cũng nghĩ như chị vậy "Bởi vì nếu người không đồng điệu và yêu thơ thì thơ đối với họ không là gì...". Vì hiểu thơ mà quý người làm thơ cùng nhau chia sẻ quan điểm về cuộc sống. Ngay cả ở Quy Nhơn em cũng vậy có nhiều người làm thơ nhưng có mấy người thân thiết gắn bó với nhau.
Em chúc chị sức khỏe nhé! (Í quên có người lại "nói khóe" chị em mình đấy chị ạ. Xí bùm nghen chị!)

vongoctho

Vào thấy tình cảm chị - em MT & HK rất tâm đắc cũng vui lây.
Chúc tình người mãi trong sáng và nên thơ!

Võ Xuân Phương

Đã đọc bài viết về tập thơ HẠT BỤI VÀ HOA QUỲNH của anh Nam Chúc Khá khỏe vui. Đưa các tin về văn học nghệ thuật trong tỉnh có ảnh nào đẹp đưa mọi người xem.

MAITRAM

Bốn câu thơ này chị làm lâu rồi.Đó là tính chất của thơ phải không em.Nên ý chị nói:Thơ không tâm ý gọi mời đó.Bởi vì nếu người không đồng điệu và yêu thơ thì thơ đối với họ không là gì..Hoa Khá ơi! Không gì quí bằng khi được ai đó hiểu thơ mình nên sự chia sẻ rất cần lắm .Em hiểu chị chưa?Chúc em của chị khỏe mãi nhé.

Hoa Khá

Trả lời

Thơ hay vượt khỏi thời gian
Thơ không ràng buột gian nan với đời
Thơ không tâm ý gọi mời
Thơ là một cõi đất trời riêng tôi
....
Em cảm ơn chị Mai Trầm vào thăm nhà em và tặng thơ. Em nghĩ thơ là tâm sự của mỗi cá nhân nhưng thơ giúp ta có thêm bạn bè cùng san sẻ. Đó là khoảng cách không ranh giới của thơ đấy chị ạ. Em đọc thơ chị cũng như những anh chị và bạn bè khác để cùng vui buồn với nhau vì thế qua thơ ta tìm được những phúc giây hạnh phúc mà thơ đã dâng tặng cho chúng ta. Chúc chị một buổi tối nhiều niềm vui nhé!
Em đang chỉnh lại bài trang ảnh giới thiệu về hình ảnh người phụ nữ qua ống kính của em (trang trước) vì trang này đã bị lỗi kỹ thuật. Ngày mai chị xem lại trang này sẽ thấy nhiều hình ảnh hấp dẫn hơn.
Em chào chị nhé!

MAITRAM

THƠ

Thơ hay vượt khỏi thời gian
Thơ không ràng buột gian nan với đời
Thơ không tâm ý gọi mời
Thơ là một cõi đất trời riêng tôi

Thăm em và tặng em 4 câu thơ.Chị MT chúc em khỏe nhé.

Hoa Khá

Trả lời

Trần Hoa Khá đưa bài viết lên trang blog làm mọi người lại có dịp tiếp xúc với tập thơ "Hạt Bụi và Hoa Quỳnh" của anh Võ Ngọc Thọ! Cảm thấy vui vui vì được chia sẻ với mọi người!
Hy vọng blog có thêm nhiều bài thơ hay của Trần Hoa Khá! Để có dịp lại làm người bình thơ bạn cho vui!
....
Cảm ơn anh Trần Hà Nam đã vào thăm và cùng chia sẻ. Trên trang blogs này còn nhiều bài viết của cá nhân và bạn bè (riêng và chung) nên thơ của Hoa Khá cũng sẽ giới thiệu dần vì dành "đất" cho các chuyên mục khác nữa. Chúc anh Trần Hà Nam nhiều sức khỏe và có nhiều bài viết mới!

tranhanam

Cảm ơn THK!

Trần Hoa Khá đưa bài viết lên trang blog làm mọi người lại có dịp tiếp xúc với tập thơ "Hạt Bụi và Hoa Quỳnh" của anh Võ Ngọc Thọ! Cảm thấy vui vui vì được chia sẻ với mọi người!
Hy vọng blog có thêm nhiều bài thơ hay của Trần Hoa Khá! Để có dịp lại làm người bình thơ bạn cho vui!