Mối quan hệ giữa nhiếp ảnh và thơ

MỐI QUAN HỆ GIỮA NHIẾP ẢNH VÀ THƠ

Trần Hoa Khá

alt                             

    Nắng sớm trên sông - Ảnh: Hoa Khá

       Trong quá trình tư duy sáng tạo của người nghệ sĩ đồng thời trong cảm thụ các loại hình nghệ thuật khác luôn có sự gắn bó và bổ sung cho nhau để từ đấy người nghệ sĩ tự hoàn thiện và nâng cao thêm vốn hiểu biết với những khả năng phát hiện cuộc sống. Cũng trong quá trình này sẽ tạo nên mạch cảm xúc và gây men cảm hứng sáng tạo được khơi nguồn từ các loại hình nghệ thuật khác.         

       Đã từ lâu có mối quan hệ tác động qua lại giữa thơ- nhạc- họa trong đời sống tinh thần và tâm hồn Việt. Nhiếp ảnh cũng nằm trong mối quan hệ ấy bởi nhiếp ảnh là một nghệ thuật của màu sắc đường nét bố cục và ánh sáng như hội họa. Cách cảm xúc và tiếp cận tác phẩm của hội họa và nhiếp ảnh cũng có sự giống nhau bằng “cái nhìn” của đôi mắt người thưởng thức và người nghệ sĩ sáng tạo ra nó. Như vậy giữa thơ và nhiếp ảnh cũng có mối quan hệ khắng khít với nhau.

        Thơ là sự sáng tạo của ngôn từ. Chất liệu sáng tạo của nhiếp ảnh là ánh sáng và màu sắc của cơ- lý- hóa học. Tuy nhiên điểm chung là cùng hướng đến vẻ đẹp Chân-Thiện-Mỹ. Chúng ta có thể kể ra biết bao trường hợp khi đọc thơ thì người nhiếp ảnh phải khâm phục sự hiểu biết tinh tường sự phát hiện được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người của các nhà thơ. Và cũng không ít trường hợp từ những vần thơ ấy đã giúp cho nhà nhiếp ảnh phát hiện ra vẻ đẹp mới của cuộc sống trước mắt mình để sáng tạo ra những tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị về tư tưởng và thẩm mỹ. Ngược lại thơ cũng vậy.

         Xin dẫn chứng một số trường hợp sau đây:

    *Trường hợp từ thơ gợi ý để sáng tạo ảnh nghệ thuật: Đó là trường hợp giữa nhà thơ Tố Hữu và nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Minh Trường. Bắt nguồn từ ý của hai câu thơ của Tố Hữu:

                      Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

                      Mà lòng phơi phới dậy tương lai

đã tạo cảm hứng cho nhà nhiếp ảnh Lê Minh Trường sáng tạo ra bức ảnh “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” nổi tiếng trong nền nghệ thuật nhiếp ảnh của nước ta. Bức ảnh ấy đã ghi lại sự hào hùng của đoàn quân cách mạng- Bộ đội Cụ Hồ- đang vượt qua đèo cao núi thẳm của Trường Sơn đạn bom và hy sinh để vào Nam chiến đấu giải phóng dân tộc thống nhất đất nước. Có thể nói thơ và nhiếp ảnh cùng ra trận để phản ánh hiện thực của cuộc đấu tranh đầy gian khổ và ngoan cường của nhân dân ta của dân tộc ta trong công cuộc chống Mỹ cứu nước.

     *Trường hợp từ ảnh nghệ thuật tạo cảm xúc sáng tác thơ: Đấy là trường hợp của nhà nhiếp ảnh Phan Thoan với nhà thơ Tố Hữu. Bức ảnh “O du kích giải tên giặc lái Mỹ” của nhà nhiếp ảnh Phan Thoan đã tạo ấn tượng mạnh đối với nhà thơ Tố Hữu và ông đã sáng tác một bài thơ rất hay:

                         O du kích nhỏ giương cao súng

                         Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu

                         Ra thế to gan hơn béo bụng

                        Anh hùng đâu phải cứ mày râu  

        Nhiếp ảnh không tiếp thu và làm giàu tác phẩm của mình qua thơ một cách thụ động mà đã chắt lọc hình ảnh thơ ý tưởng từ thơ để bóc ra vẻ đẹp của con người thiên nhiên cuộc sống cần phải ghi nhận và phản ánh. Mặt khác nhiếp ảnh cũng đã phần nào hỗ trợ cho các nhà thơ phong phú thêm cảm xúc về hình ảnh màu sắc ý nghĩ mà nhiếp ảnh nắm bắt được để gợi ý nhà thơ sáng tác.

        Trong nghệ thuật nhiếp ảnh không những tự bản thân nó là một hiện thực phản ánh của cuộc sống thần thái và hồn vía của tự nhiên mà nó còn là những vần thơ ngợi ca vẻ đẹp của cuộc đời. Đặc biệt là loại ảnh phong cảnh. Đây là loại ảnh giàu chất thơ nhất. Bởi lẽ trong ảnh phong cảnh nó chứa đựng được cả không gian và thời gian hiện hữu quanh ta là màu sắc; là đường nét; là thiên nhiên của cỏ cây đồng ruộng sông núi biển trời; là chất liệu sinh động nhất mà bàn tay con người lao động hòa mình vào cuộc sống đang trào dâng bất tận. Dù tấm ảnh chỉ ghi lại một cánh cò bay ngang qua cánh đồng lúa mênh mông trong màu tím thẫm hoáng hôn; hoặc khi là một làn sương giăng nhẹ mặt hồ lặng yên thấp thoáng con thuyền tạo nên một miền không gian hư ảo cũng đủ để liên tưởng đến sự vắng lạnh và cô đơn của một kiếp người…Bất giác trong cảm xúc đó khiến ta chợt bâng khuâng day dứt:

                            Quê hương khuất bóng hoàng hôn

                            Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai

đó là tâm trạng của thơ mà nhiếp ảnh có thể nói hộ bằng ngôn ngữ của nhiếp ảnh.

       Sức khái quát lớn lao của ảnh nghệ thuật là ở chỗ nó gợi cho người thưởng thức những suy nghĩ sâu sắc về cuộc sống về tình yêu thiên nhiên đất nước... Đó là những phẩm chất tốt đẹp của con người mà trong đó thơ cũng là một nhân tố đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng những tâm hồn cộng cảm. Và chúng ta cũng không nên ngạc nhiên khi nhiếp ảnh và thơ cùng sống và song hành trong một người để đến với mọi người.

T.H.K

 

Hoa Khá

Trả lời

Xem Blog và những bài thơ của A hay quá lâu nay không biết. Chúc Anh sức khỏe và tiếp tục có những bài thơ hay và những tấm ảnh đẹp
Ngô Thanh Bình - Cục thuế Bình Định
Viết bởi: Ngô Thanh Bình | May 16 2011 09:46
....
Chào anh Thanh Bình. Cảm anh ghé thăm và có lời động viên chia sẻ. Chúc anh sức khỏe nhiều nhé!

Ngô Thanh Bình

gửi Anh Khá

Xem Blog và những bài thơ của A hay quá lâu nay không biết. Chúc Anh sức khỏe và tiếp tục có những bài thơ hay và những tấm ảnh đẹp
Ngô Thanh Bình - Cục thuế Bình Định

Hoa Khá

Trả lời

Cảm ơn anh Gia Thiện đã ghé thăm! Trang blogs của em mới được 2 ngày nên còn nhiều lúng túng khi đưa bài và ảnh lên. Hy vọng những thông tin của em sẽ không làm anh thất vọng đâu. Mong anh thường xuyên ghé thăm và động viên em nhé!

Hoa Khá

Trả lời

oh Trần hoa Khá có blog mà bây giờ mình mới biết.Chúc mừng nha.Hy vọng sẽ được thưởng thức nhiều tác phẩm nhiếp ảnh và Thơ của THK
...
Cảm ơn anh đã vào thăm "nhà" em! Có gì đâu anh ngạc nhiên chỉ mới có 2 ngày thôi. Em đang giai đoạn còn mày mò để đưa bài và ảnh lên. Mong thời gian đến anh sẽ là người vào thăm thường xuyên để động viên em nhé!

Gia Thiện

Gửi Trần Hoa Khá

oh Trần hoa Khá có blog mà bây giờ mình mới biết.Chúc mừng nha.Hy vọng sẽ được thưởng thức nhiều tác phẩm nhiếp ảnh và Thơ của THK

Hoa Khá

Trả lời

Thơ và họa từ trước đã quyện nhau các tranh Tàu hay các chén dĩa xưa đều có vậy đó là trước nay các ảnh chụp của các nghệ sĩ cũng rất đẹp nhiều ảnh như có thơ trong đó HOA KHÁ có nhiều ảnh đẹp nên đưa lên cho mọi người xem nhất là các ảnh về quê hương Bình Định. Chúc khỏe vui hạnh phúc trong sáng tạo
....
Cảm ơn anh Xuân Phương đã vào thăm và có những chia sẻ động viên Hoa Khá. Gợi ý của anh cũng giống như anh Võ Ngọc Thọ vậy. Vì lẽ đó em tạo sân chơi này để cùng trao đổi nhau trong sáng tạo nghệ thuật nhiếp ảnh và thơ văn. Những lời động viên của các anh em và bè bạn sẽ giúp Hoa Khá có thêm được niềm tin để trải lòng với những gì mà mình đã cảm nhận từ cuộc sống.

Võ Xuân Phương

Thơ và họa từ trước đã quyện nhau các tranh Tàu hay các chén dĩa xưa đều có vậy đó là trước nay các ảnh chụp của các nghệ sĩ cũng rất đẹp nhiều ảnh như có thơ trong đó HOA KHÁ có nhiều ảnh đẹp nên đưa lên cho mọi người xem nhất là các ảnh về quê hương Bình Định. Chúc khỏe vui hạnh phúc trong sáng tạo